Thống kê mô tả là tấm ảnh chân dung của mẫu. Hội đồng nhìn nó trước tiên để quyết định có tin phần còn lại hay không.
Trước khi tính gì, hãy đếm. Tần số là số đáp viên rơi vào mỗi nhóm; phần trăm là tần số chia cho n. Ví dụ: 150 nữ trên n = 250 là 60,0% (số liệu giả lập). Trong khóa luận, tần số dùng cho mọi biến định danh và biến đã chia nhóm - tức toàn bộ phần D1–D5 của bảng hỏi bạn.
Mã Nam = 1, Nữ = 2 chỉ là nhãn. SPSS vẫn vui vẻ tính "trung bình giới tính = 1,6" (số liệu giả lập), nhưng con số đó không nghĩa là gì. Một người không thể "1,6 phần giới tính". Biến định danh chỉ báo tần số và %. Nhóm tuổi trong form đã chia khoảng (D1: "18–20", "21–23", "Từ 24 trở lên") cũng vậy: báo tần số, không báo trung bình mã.
Trung bình (mean) là tổng chia số quan sát. Trung vị (median) là giá trị đứng giữa khi xếp từ thấp lên cao. Hình dung một nhóm 9 sinh viên thu nhập khoảng 3 triệu, thêm một chủ shop mật ong thu 200 triệu (ví dụ ngoài bảng hỏi - form của bạn không hỏi thu nhập; số liệu giả lập). Trung bình vọt lên hơn 20 triệu, chẳng giống ai. Trung vị vẫn khoảng 3 triệu. Bài học: trung bình nhạy với giá trị cực đoan, trung vị thì không.
Min/max là giá trị nhỏ nhất và lớn nhất. Công dụng thực tế nhất: bắt lỗi nhập. Câu Likert có max = 7 hay min = 0 thì file có lỗi - quay lại bài 05.
Mean của X1.1 bằng 3,8 (số liệu giả lập) nghĩa là điểm trung bình nằm giữa "Không đồng ý cũng không phản đối" (3) và "đồng ý" (4), gần "đồng ý" hơn: đáp viên có xu hướng đồng ý. Nó không có nghĩa "76% đồng ý" hay "80% đồng ý". Muốn nói bao nhiêu % chọn 4–5, phải xem bảng tần số. Một số tài liệu VN chia thang 1–5 thành các khoảng đều để gán nhãn mức độ; nếu dùng, phải ghi tên tài liệu cụ thể.
Độ lệch chuẩn (SD) đo các câu trả lời cách trung bình bao xa. Hai câu cùng mean 3,6: câu A SD 0,5, câu B SD 1,3 (số liệu giả lập). Câu A: mọi người nghĩ gần giống nhau. Câu B: ý kiến phân tán. Nhưng SD lớn không có nghĩa mẫu chia hai phe. SD 1,3 có thể do câu trả lời rải đều từ 1 đến 5, hoặc do hai cụm ở 1–2 và 4–5. Chỉ bảng tần số mới cho biết là kiểu nào.
Skewness (độ lệch) cho biết dữ liệu dồn về một phía. Đánh giá mật ong thường dồn ở 4–5, đuôi kéo dài về phía 1 - đó là lệch trái, skewness âm. Kurtosis chủ yếu cho biết đuôi phân phối dày hay mỏng hơn phân phối chuẩn. Tên tiếng Việt hay dùng là "độ nhọn", nhưng cách gọi đó dễ khiến bạn nghĩ nó nói về đỉnh - không phải. Với khóa luận, bạn chỉ cần đọc dấu và độ lớn để mô tả. Các mốc "chấp nhận được" có nhiều phiên bản và chưa có trong danh sách nguồn đã kiểm chứng của khóa này, nên bài này không đưa con số - hỏi GVHD mốc trường bạn dùng. Giả định phân phối chuẩn của hồi quy nói về phần dư, không phải từng biến; bài 13 sẽ nói kỹ.
Mục đầu tiên của Chương 4 trả lời: ai đã trả lời khảo sát? Bảng gồm các biến nhân khẩu và hành vi trong bảng hỏi của bạn, mỗi biến chia nhóm, báo tần số và %. Đúng 5 biến của bạn: D1 nhóm tuổi, D2 năm học, D3 giới tính, D4 số lần mua trên Shopee trong ba tháng gần đây, D5 có tham gia quyết định mua không. Hai luật kiểm tra: tần số mỗi biến cộng lại đúng bằng n hợp lệ; % cộng lại 100% (lệch 0,1 do làm tròn thì ghi chú). Bảng mô tả 24 biến quan sát (mean, SD, min, max) là một bảng riêng, đặt sau.
Mở KLTN_CHINH_SUA_DOT_1.docx, tìm phần thông tin cá nhân của bảng hỏi. Tạo file nháp
Chương 4 và viết sẵn khung Bảng 4.1, để trống mọi ô số vì bạn chưa khảo sát:
| Đặc điểm | Nhóm | Tần số | Tỷ lệ (%) |
|---|---|---|---|
| Giới tính | Nam / Nữ / Khác (chép đúng bảng hỏi) | ||
| Nhóm tuổi | (chép đúng các khoảng) | ||
| … mỗi câu nhân khẩu, hành vi một nhóm hàng · dòng cuối: Tổng = n | |||
Đặt tên bảng: "Bảng 4.1. Đặc điểm mẫu nghiên cứu (n = …)". Dưới bảng ghi "Nguồn: Kết quả xử lý dữ liệu khảo sát của tác giả". Nếu một nhóm trong bảng hỏi không khớp nhóm bạn muốn báo cáo, sửa bảng hỏi ngay bây giờ.
Hoàng Trọng & Chu Nguyễn Mộng Ngọc, Phân tích dữ liệu nghiên cứu với SPSS, Tập 1, NXB Hồng Đức - phần về thống kê mô tả và lập bảng tần số. Thư viện số UEH. Đọc để thấy thao tác menu SPSS và cách trình bày bảng mô tả bằng tiếng Việt.
Tôi là giáo viên của bạn trong khóa này. Muốn luyện, nói "cho tôi một bảng tần số giả lập để tôi tự tính % và viết câu nhận xét". Không có câu hỏi nào là quá cơ bản.