Số áo cầu thủ chỉ để gọi tên: số 10 không "giỏi gấp đôi" số 5. Thứ hạng về đích có thứ tự, nhưng nhất–nhì có thể
cách 1 giây, nhì–ba cách 1 phút. Nhiệt độ °C cách đều, nhưng 0 °C không phải "không có nhiệt". Cân nặng có số 0 thật: 60 kg gấp đôi 30 kg.
Cấp
Được phép làm gì
Ví dụ trong khóa luận của bạn
Định danh
Đếm, tính %
D3 giới tính, R1 địa phương xuất xứ, S1–S5 có/không
Thứ bậc
Thêm: so lớn nhỏ, trung vị
D1 nhóm tuổi, D2 năm học, D4 số lần mua (vì hỏi theo nhóm "1–2 lần", "3–5 lần"), một câu Likert
Khoảng
Thêm: cộng trừ, trung bình, độ lệch chuẩn
Điểm trung bình 4 câu của X1–X5, Y - xử lý như khoảng, theo quy ước
Tỷ lệ
Thêm: nhân chia, "gấp đôi"
Chưa có. Nếu D4 hỏi "đúng bao nhiêu lần" thì sẽ là tỷ lệ
Để ý D4: cùng là số lần mua, hỏi theo nhóm thì thành thứ bậc. Cấp thang đo do câu hỏi quyết định.
Một câu Likert là thứ bậc - vậy sao lại tính trung bình?
Với một câu Likert, ta biết "Đồng ý" (4) cao hơn "Không đồng ý cũng không phản đối" (3). Nhưng không ai đảm bảo khoảng cách từ 3 lên 4 trong
đầu đáp viên bằng khoảng cách từ 4 lên 5. Vì vậy, một câu đơn lẻ là thứ bậc.
Thế nhưng hồi quy của bạn chạy trên điểm trung bình - phép tính dành cho thang khoảng. Lập luận dưới đây áp cho chỗ đó.
(Cronbach's Alpha và EFA còn tính tương quan trên từng câu, tức cũng coi mỗi câu gần như thang khoảng - một quy ước phổ biến khác, nên biết để khỏi bất ngờ.)
Lập luận để bảo vệ trước hội đồng
Hồi quy chạy trên điểm trung bình 4 câu, không trên từng câuMột câu chỉ có 5 mức. Trung bình 4 câu có 17 mức (1,00; 1,25; …; 5,00), gần liên tục hơn nhiều.
Lập luận thường gặp: sai lệch khoảng cách giữa các câu giảm bớt khi cộng lạiCâu này người ta "dễ dãi" ở mức 4, câu kia "khắt khe" - cộng 4 câu có thể làm méo mó bớt cực đoan.
Đây là lập luận, không phải bằng chứng đã kiểm chứng. Bốn câu cùng dùng một bộ nhãn mức, nên sai lệch
có thể mang tính hệ thống chứ không ngẫu nhiên để bù trừ nhau. Đừng dùng lập luận này làm trụ chính khi bảo vệ.
Đây là quy ước phổ biến, và tôi thừa nhận nó là quy ướcNói: "Theo quy ước phổ biến trong nghiên cứu hành vi, điểm trung bình nhiều câu Likert được xử lý như thang khoảng." Đừng nói "Likert là thang khoảng".
Vì sao 5 điểm, không phải 7?
Không có con số "đúng" duy nhất. Đây là đánh đổi, và bạn nên nói rõ mình chọn bên nào:
5 điểm
7 điểm
Ưu
Mỗi mức có nhãn dễ phân biệt bằng lời; lưới 5 cột vừa màn hình điện thoại; 24 câu đỡ mệt
Phân biệt mịn hơn; mỗi câu gần với thang khoảng hơn
Nhược
Ít mức; đáp viên dễ dồn vào 4
Nhãn giữa các mức khó gọi tên; trả lời trên điện thoại chậm hơn
Trả lời trung thực: đáp viên là sinh viên, làm Google Form chủ yếu trên điện thoại, 24 câu đã dài - nên ưu tiên dễ trả lời.
Nếu thang đo gốc bạn tham khảo dùng 7 điểm, phải nói vì sao đổi; kiểm tra bài gốc trước.
Bốn lỗi viết câu hỏi làm hỏng cả một biến
Lỗi
Ví dụ tự đặt (không lấy từ bản thảo)
Vì sao hỏng
Hai ý một câu (double-barreled)
"Hình ảnh và giá của mật ong trên trang hấp dẫn tôi."
Thích hình, chê giá thì chọn mấy? Số 3 không cho biết ý nào.
Phủ định
"Tôi không cho rằng thông tin trên trang là không đáng tin."
Phủ định kép, đọc nhanh dễ hiểu ngược. Nếu cố ý dùng câu đảo thì phải đảo điểm (bài 05).
Mơ hồ
"Thông tin trên Shopee tốt."
"Tốt" là gì? Trang nào? Mỗi người hiểu một kiểu.
Dẫn dắt
"Mật ong địa phương chất lượng cao nên bạn có muốn mua không?"
Câu đã cài sẵn đáp án mong muốn, đẩy điểm lên.
Lỗi hai ý một câu khó thấy nhất, vì câu đọc vẫn trôi chảy. Dấu hiệu: chữ "và", "hoặc",
hay dấu phẩy nối hai danh từ hoặc hai tính từ khác nghĩa.
Kiểm tra trí nhớ
D4 hỏi số lần mua theo nhóm "0", "1–2", "3–5", "6+". D4 thuộc cấp thang đo nào?
Các nhóm có thứ tự nhưng không rộng bằng nhau. "Tỷ lệ" hấp dẫn vì số lần mua có số 0 thật - nhưng D4 không hỏi con số chính xác, và cấp thang đo do cách hỏi quyết định.
Lập luận nào giúp xử lý điểm X1 như thang khoảng?
Trung bình nhiều câu gần liên tục hơn và bù trừ bớt độ lệch. "Mỗi câu vốn là thang khoảng" hấp dẫn vì gọn - nhưng một câu đơn lẻ là thứ bậc, hội đồng bắt lỗi đúng chỗ này.
"Hình ảnh và giá của mật ong trên trang hấp dẫn tôi" mắc lỗi gì?
Câu hỏi cùng lúc về hình ảnh và về giá. "Dẫn dắt" hấp dẫn vì chữ "hấp dẫn" nghe như mớm ý, nhưng lỗi thật là gộp hai đối tượng.
Lý do nào bảo vệ được cho lựa chọn thang 5 điểm?
Đây là đánh đổi: 5 điểm dễ trả lời và ít mệt hơn trên điện thoại, 7 điểm cho nhiều mức hơn. "Quy định bắt buộc" hấp dẫn vì khóa luận VN dùng 5 điểm rất nhiều - nhưng phổ biến không phải bắt buộc. "Thang đo khoảng" là cách hiểu sai đã bàn ở trên.
Nhớ lại không nhìn đáp án
Tự trả lời thành tiếng trước khi bấm mở.
Kể bốn cấp thang đo theo thứ tự, mỗi cấp một ví dụ trong bảng hỏi của bạn.
bấm để xem
Định danh (D3 giới tính) → thứ bậc (D1 nhóm tuổi, một câu Likert) → khoảng (điểm trung bình X1, theo quy ước) → tỷ lệ (chưa có; số lần mua nếu hỏi con số chính xác).
Hội đồng hỏi: "Likert là thứ bậc, sao em tính trung bình?" - trả lời trong 30 giây.
bấm để xem
Hồi quy của em chạy trên điểm trung bình 4 câu của mỗi biến, không trên từng câu. Điểm đó có 17 mức, gần liên tục, và sai lệch khoảng cách giữa các câu có thể giảm bớt (lập luận, không phải bằng chứng). Xử lý như thang khoảng là quy ước phổ biến, em trình bày nó như quy ước.
Bài tập - áp lên khóa luận của bạn
20 phút · làm ngay
Mở KLTN_CHINH_SUA_DOT_1.docx, mục 3.4 Xây dựng thang đo, bảng 3.1–3.6. Với từng câu trong 24 câu:
Khoanh mọi chữ "và", "hoặc", dấu phẩy nối hai ýĐây là ứng viên lỗi hai ý một câu.
Thử phép thử "đồng ý nửa câu"Nếu một người đồng ý vế đầu nhưng không đồng ý vế sau, họ có biết chọn mấy không? Không biết → lỗi. Hai từ gần nghĩa như "rõ ràng, dễ hiểu" là mức nhẹ - ghi lại nhưng đánh dấu "cân nhắc".
Viết lại câu bị lỗi thành một ýRồi đối chiếu với bản trong NOI_DUNG_GOOGLE_FORMS_KHAO_SAT.md: câu nào đã được sửa, câu nào vẫn còn hai ý.
Sản phẩm: danh sách mã câu lỗi (dạng "MBTT4 - hai đối tượng") kèm bản viết lại. Bài 04 sẽ dùng nó.
Đọc thêm - nguồn chính cho bài này
Field, A., Discovering Statistics Using IBM SPSS Statistics, 6th edition, SAGE - chương về
các cấp độ đo lường (levels of measurement).
Trang nhà xuất bản.
Đọc để thấy vì sao cấp thang đo quyết định phép tính được phép.
Ghi chú thuật ngữ: "câu hỏi hai ý" (double-barreled), "câu dẫn dắt" và "câu phủ định" chưa có mục riêng trong
từ điển; bài này dùng theo cách gọi phổ biến. Lập luận "trung bình nhiều câu xử lý như khoảng" là quy ước, không có ngưỡng
số nào đi kèm.
Có gì chưa rõ?
Hỏi tôi bất cứ lúc nào
Tôi là giáo viên của bạn trong khóa này. Muốn tập trả lời "sao Likert lại tính trung bình"? Nói "đóng vai hội đồng hỏi vặn tôi".